OHSAS 18001'den ISO 45001'e Geçiş Rehberi

OHSAS 18001, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetim sistemleri için uzun yıllar en yaygın kullanılan standarttı. 2018 yılının Mart ayında yayımlanan ISO 45001 bu standardın yerini aldı. Uluslararası Akreditasyon Forumu'nun (IAF) belirlediği geçiş süresi, pandemi nedeniyle uzatılarak 30 Eylül 2021'de sona erdi; bu tarihten sonra OHSAS 18001 sertifikaları geçerliliğini yitirdi.

Bugün hâlâ "OHSAS 18001 eğitimi" ya da "ISO 18001 eğitimi" diye arama yapılıyor. Bu ihtiyacın güncel karşılığı ISO 45001 eğitimidir. Bu rehber, iki standart arasındaki farkları ve OHSAS 18001 ile kurulmuş bir sistemin ISO 45001'e nasıl taşınacağını anlatıyor.

ISO 45001 Nedir?

ISO 45001, kurumların çalışanlarına güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları sağlamak, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek ve İSG performansını sürekli iyileştirmek için kullandığı uluslararası yönetim sistemi standardıdır. Her büyüklükte ve her sektörde uygulanabilir; belgelendirme kuruluşları tarafından sertifikalandırılır.

OHSAS 18001 ile ISO 45001 Arasındaki Farklar Nelerdir?

• Ortak yapı (Annex SL): ISO 45001, ISO 9001 ve ISO 14001 ile aynı madde yapısını kullanır. Bu sayede kalite, çevre ve İSG sistemleri tek bir entegre sistemde çok daha kolay yönetilir.
• Kuruluşun bağlamı: Kurum, İSG sistemini etkileyen iç ve dış konuları ve çalışanlar başta olmak üzere ilgili tarafların beklentilerini belirlemek zorundadır.
• Liderlik: OHSAS 18001'de sorumluluk büyük ölçüde bir yönetim temsilcisine bırakılabiliyordu. ISO 45001'de üst yönetim, İSG sisteminin etkinliğinden doğrudan hesap verebilir durumdadır.
• Çalışanların katılımı ve danışılması: Yönetici olmayan çalışanların tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve olay incelemeleri gibi süreçlere katılması açıkça şart koşulur.
• Risk ve fırsatlar: Sadece tehlikeler ve İSG riskleri değil, sistemi iyileştirme fırsatları ve sistemin kendisine yönelik riskler de değerlendirilir.
• Dış kaynak ve satın alma: Yükleniciler ve dışarıdan sağlanan hizmetlerin İSG risklerinin kontrolüne daha fazla önem verilir.
• Performans değerlendirmesi: İzleme, ölçme ve uygunluk değerlendirmesi daha sistematik hale getirilmiştir.

ISO 45001'e Geçiş Nasıl Yapılır?

OHSAS 18001 ile kurulmuş bir sistemin büyük kısmı ISO 45001'de de kullanılabilir. Geçiş genel olarak şu adımlarla yapılır:

1. Boşluk analizi: Mevcut sistem ISO 45001 şartlarıyla karşılaştırılır, eksikler listelenir.
2. Bağlam ve ilgili taraflar: Kuruluşun bağlamı ve ilgili tarafların ihtiyaçları belirlenip belgelenir.
3. Liderlik ve katılım: Üst yönetimin rolü tanımlanır; çalışan katılımı ve danışma mekanizmaları kurulur.
4. Risk ve fırsat süreci: Tehlike tanımlama ve risk değerlendirmesi, fırsatları da kapsayacak şekilde güncellenir.
5. Dokümantasyonun güncellenmesi: Prosedürler ve kayıtlar yeni madde yapısına göre düzenlenir.
6. Eğitim ve farkındalık: Yöneticiler, İSG ekibi ve iç denetçiler yeni şartlar konusunda eğitilir.
7. İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi: Sistem ISO 45001'e göre denetlenir, sonuçlar üst yönetimle değerlendirilir.
8. Belgelendirme denetimi: Belgelendirme kuruluşu tarafından ISO 45001 denetimi yapılır.

ISO 45001 ve Türkiye'deki İSG Mevzuatı

ISO 45001 yasal yükümlülüklerin yerine geçmez. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin şartları her durumda geçerlidir. ISO 45001'in sağladığı değer, bu yükümlülüklerin sistemli bir şekilde takip edilmesi, uygunluğun düzenli olarak değerlendirilmesi ve İSG'nin günlük yönetimin parçası haline gelmesidir.

Kurumsal ISO 45001 Eğitimi

Akadem Danışmanlık'ın ISO 45001 eğitimi, standardın şartlarını, OHSAS 18001'den gelen farkları ve geçiş için yapılması gerekenleri kurumunuzun yapısına göre ele alır. Entegre yönetim sistemi kuran kurumlar için ISO 14001 eğitimi ve denetim yetkinliği için ISO 9001 iç denetçi eğitimi aynı yol üzerinde planlanabilir.